Przeglądasz kategorię: Pisownia łączna i rozdzielna

Pisownia łączna i rozdzielna

Pisownia łączna i rozdzielna i błędy z nią związane dotyczą właściwie każdego obywatela naszego kraju. Badania prowadzone przez różnego rodzaju instytucje dowiodły, iż większość z nas otwarcie przyznaje się do tego, że często nie wie, jak zapisać: razem czy oddzielnie.
Już zapamiętanie kilku podstawowych zasad gramatyki polskiej pozwoli czuć się o wiele pewniej, pisząc artykuł.

Jednym z najbardziej - powiedziałbym - palących i nagminnych problemów w tym zakresie jest brak wiedzy, co do pisowni "nie". Przyjrzyjmy się kilku zasadom, które należałoby pamiętać, jeśli chodzi o "nie" pisane łącznie:

  • rzeczownikami - np. nieprzyjaciel, niestrawność, niemożność, niespanie, niekochanie
  • przymiotnikami - np. nieludzki, niebrzydki, niedobry, nieczuły
  • imiesłowami przymiotnikowymi czynnymi i biernymi - np. niepracujący, niechcący, nielubiący, niekryty, niedowieziony
  • przysłówkami - np. niedobrze, niejasno
To są cztery podstawowe kategorie, gdzie "nie" musimy zapisywać łącznie.

Pisownia "nie" łącznie jest o tyle skomplikowana, że trzeba zapamiętać wyjątki od reguł. To znaczy z jakimi rzeczownikami, czy też przysłówkami, "nie" należy pisać oddzielnie. Podajmy kilka przykładów do tego:
z rzeczownikiem, ale... takim, który jest wyraźnie przeciwstawiony w zdaniu innemu rzeczownikowi.
Weźmy pod uwagę takie zdanie:
"Nie przyjaciel to, lecz wróg czyhał u bram osady Biskupin na jesieni roku pańskiego 967 n.e."
Z racji tego, iż w zdaniu występują dwa przeciwstawione rzeczowniki, czyli przyjaciel i wróg, musimy ten pierwszy zapisać oddzielnie z "nie". Dokładnie taka sama sytuacja ma miejsce w przypadku przymiotnika (w stopniu równym), który jest wyraźnie przeciwstawiony w zdaniu innemu przymiotnikowi. Weźmy kolejne zdanie:
"Widok pożaru starego młyna był nie ładny, ale zdecydowanie brzydki i przygnębiający."

Przejdźmy teraz do regularnych przypadków, kiedy "nie" zapisujemy rozdzielnie. Chyba najłatwiej jest zapamiętać, że dotyczy to czasowników, zaimków, liczebników i partykuł. Podajmy poniżej kilka przykładów:

  • z czasownikiem - np. nie robię, nie istnieje, nie boli
  • z zaimkiem - np. nie ja, nie twój
  • z partykułami - byle i lada, w przykładach: nie byle (jaki), nie lada (okazja)
  • z liczebnikami - np. nie sześć, nie szósty, nie sześcioro; jednak trzeba tutaj pamiętać, iż liczebniki z konotacją "sporo, wiele" już piszemy razem, np. niewiele, niejeden.

    Powyżej wymienione to najbardziej sztandarowe przypadki pisowni łącznej i rozdzielnej. Aczkolwiek na stronach tego bloga będziemy mieli okazję omawiać także wiele innych, które spędzają sen z powiek osobom piszącym.


    Artykuły (wpisy) znajdujące się w tej kategorii:

    „Niemniej” – pisane razem, i „nie mniej” pisane rozdzielnie

    Dzisiaj krótka rozprawka o dwóch słowach / wyrażeniach, które występują zapisywane łącznie i rozdzielnie. Jak widać w tytule chodzi o „niemniej” oraz „nie mniej”. Zanim zacznę analizę obydwu słówek dodam tylko,  iż oprócz innego zapisu, inaczej również akcentujemy te słowa. … Kontynuuj czytanie…

    Co najmniej, ale cokolwiek

    Tak się jakoś dzieje, iż bardzo często mówimy, ale dokładnie nie wiemy, jak by to faktycznie trzeba było zapisać. Powiedzieć łatwo , zapisać trudniej. Dzisiaj dwa przykłady zwrotów / słów, które mają odmienny zapis. Chodzi o wyrażenia: – co najmniej  … Kontynuuj czytanie…

    Najlepszy biegacz wszechczasów

    Czy zdanie tytułowe napisane jest z błędem, czy nie? Oczywiście, że z błędem. Prawidłowo powinno być „wszech czasów”. Czyli jest to zwrot pisany rozdzielnie. To, że przeciętny Kowalski o tym nie wie, to jeszcze nic. Okazuje się, że bardzo często … Kontynuuj czytanie…

    Na pewno, czy napewno?

    Niby, wydawałoby się prosta sprawa. W zasadzie codziennie wymawiamy to wyrażenie, ale czy faktycznie wiemy, jak poprawnie powinno być ono zapisywane? Czy pisać razem, czyli „napewno”, czy też osobno, a więc „na pewno.” Oczywiście jedyną poprawną formą jest ” na … Kontynuuj czytanie…